Realiteitsverstoring
Een belangrijk en berucht element van Jobs was zijn zogeheten reality distortion field (RDF). De topman kon anderen overtuigen van zijn standpunt, nee: van zijn gelijk. Daarbij wist hij die anderen te inspireren en dán aan te zetten tot enorme, bovenmenselijke inspanningen. Wat eerst onwenselijk of zelfs onmogelijk werd geacht, was na contact met het RDF een kwestie van keihard werken om de puzzel op te lossen. Werknemers verzetten bergen en weten het onbereikbare te behalen. Iets wat elke manager wil.
De ingrediënten voor Jobs' RDF zijn bepaald als charme, charisma, bravado, overdrijving, marketing, volharding en zelfs toenadering en genoegdoening. De verhouding tussen deze elementen kan variëren naar doelpersoon, omstandigheden en andere factoren. Het vinden en toepassen van de juiste mix is cruciaal. Jobs had dat talent. Veel andere mensen niet.
Slavendrijvers kósten geld
De na Jobs' dood verschenen officiële biografie door Walter Isaacson dreigt een managementhandboek te worden. Dat is geen slechte ontwikkeling, mits lezers zich er van bewust zijn dat niet alles op hun van toepassing is. En als ze maar niet in de valkuil trappen dat de weg naar succesvol managen zit in het zijn van een onbehouwen, arrogante bruut.
Managers die als gemeen worden gezien, veroorzaken toch vaker een slechte werksfeer wat uiteindelijk tot veel minder productiviteit leidt. Vergeet bergen verzetten en wonderen verrichten dan maar. Sterker nog: gemene bazen kunnen het bedrijf geld kósten. Dit is in de loop der jaren al uitgewezen door diverse onderzoeken en gedegen bedrijfsliteratuur, wist de Amerikaanse nieuwssite The Atlantic Wire al te melden.
Tevreden werknemers leiden tot meer tevreden klanten en dat leidt weer tot meer verkoop. The Atlantic Wire haalt als voorbeeld het Amerikaanse megawarenhuis Sears aan, dat met een 5 procent stijging van de werknemerstevredenheid een 1,3 procent stijging in de klanttevredenheid behaalde. Dat leverde weer een verbetering van 0,05 procent op in de omzet. Dit klinkt allemaal als peanuts, maar voor het gigantische Sears met een omzet van 50 miljard dollar komt dat neer op 250 miljoen dollar extra.
Opzwepen versus afbeulen
Natuurlijk is er ook wetenschappelijk bewijs van het tegendeel: dat slavendrijvende managers juist hun ondergeschikten tot nieuwe hoogten weten op te zwepen. Zie bijvoorbeeld Jobs. Belangrijk is wel, zeker bij creatieve banen of schaarste aan geschikt personeel, dat er een balans is. Tussen het opzwepen en het aanmoedigen. Laatstgenoemde hoeft heus niet het typisch Amerikaanse cheerleaden te zijn; het kan ook inspireren of overtuigen zijn. Of zelfs een vorm van laten aanbidden.
Hard, maar met resultaat én delen in de glorie. Het gaat om balans, en om offers.
Lees verder op pagina 3.
